18/06/2008 08:00
Het Ierse nee hoeft niet meteen het einde te betekenen van het Europese hervormingsverdrag, zegt de Gentse professor Hendrik Vos.
Zullen de Ieren toegevingen krijgen om ze over de streep te trekken?
HENDRIK VOS: In Ierland doen sommigen nu alsof dat zo zal zijn. Maar ik denk dat de kans heel klein is dat er ook maar iets aan de huidige tekst herschreven zal worden. Het verdrag is al een zodanige evenwichtsoefening, waar zolang aan gesleuteld is, dat het me onwaarschijnlijk lijkt dat men er nu nog aan zal raken. Anders heb je de poppen opnieuw aan 't dansen en zullen ook andere landen om toegevingen beginnen te vragen. Zelfs een symbolische concessie is heel moeilijk.
Misschien komt er wel een plechtige verklaring waarin men zegt dat de Ieren niet hoeven te vrezen voor hun neutraliteit (een veelgehoord bezwaar tijdens de Ierse campagne, nvdr). Maar als er ook maar een komma wordt veranderd aan de huidige tekst, dan moet het hele ratificatieproces van voren af aan beginnen, ook in de achttien lidstaten waar het verdrag nu al is goedgekeurd.
Barroso zei meteen dat het ratificatieproces vooral moet doorgaan. Een juiste keuze?
VOS: Ik begrijp die houding, want men is nu al sinds eind 2001 aan het discussiëren over die grondwet en het Verdrag van Lissabon, dat daar een remake van is. Noem het 'de staatshervorming van Europa'. En vergelijk het met de Belgische staatshervorming, stel je voor dat men daar nog eens zeven jaar over moet discussiëren.
Daarom vindt men dat het maar eens afgelopen moet zijn. De afgelopen maanden zijn veel concrete ideeën in de koelkast gestopt, om Ierland niet te bruuskeren. Het wordt tijd om werk te maken van beleid. Nu nog eens herbeginnen met het ratificatieproces, daar zit in Europa werkelijk niemand op te wachten.
Is de crisis zo erg als in 2005, toen Frankrijk en Nederland de grondwet wegstemden?
VOS: Nee. Toen voelde iedereen meteen aan dat het heel moeilijk zou zijn om nog een oplossing te bedenken om de grondwet te redden, en dat andere lidstaten Frankrijk en Nederland zouden volgen.
Vandaag is Ierland een geïsoleerd geval. Als alle andere lidstaten doorgaan met de ratificatie, dan zullen we zien of de Ieren nog een tweede keer nee durven te zeggen. Want dan plaatsen ze zich buiten de EU. Onder de Europese leiders is er in elk geval een consensus om met dit verdrag verder te gaan.
Zal op de Europese top van donderdag en vrijdag in Brussel vooral over het institutionele gepraat worden, in plaats van het geplande debat over concrete problemen, zoals de koopkracht?
VOS: Absoluut, en dat is net de paradox. Door het 'nee' van de Ieren blijft Europa hangen in dat institutionele debat, en kunnen de concrete problemen van de burgers niet aangepakt worden. Op de top zal men nu allicht om een snelle ratificatie vragen in de acht lidstaten die dat nog niet gedaan hebben, zodat de Ieren snel geïsoleerd worden.
Daarna zal men de Ieren een rustpauze gunnen en ze dan een herkansing geven met een tweede referendum. Netjes is dat natuurlijk niet, als je juist de superdemocraat wilde uithangen met het organiseren van een referendum. Wat je zegt, is dat ze niet goed gestemd hebben. Maar toch zal het zo gaan, een alternatief is er niet.
- Thomas Verbeke - Knack
